Seminar
MATHEMATICS AND MUSIC

 

PROGRAM

---

Predavanja možete pratiti i online putem MITEAM stranice Seminara Matematika i muzika:
https://miteam.mi.sanu.ac.rs/asset/kzPTB2C3nJTFr7vwv

---

Plan rada Seminara Matematika i muzika za JUN 2026.

Ponedeljak, 01.06.2026. u 14:15, sala 301f, MISANU, Kneza Mihaila 36 i Online
Ivan Elezović, Računarski Fakultet, Univerzitet Union
FENOMEN TREĆE DIMENZIJE ZVUKA
Ovaj rad predstavlja studiju o italijanskom kompozitoru Giacintu Scelsiju i fenomenu treće dimenzije zvuka. Glavni cilj istraživanja je predstavljanje Scelsijeve estetike komponovanja kroz upotrebu treće dimenzije. Scelsijeve metode se manifestuju ne samo u delu poput Quattro Pezzi već su jasno vidljive i u ostalim njegovim delima. Zbog različitih uticaja, Scelsi generalno menja mišljenje o muzici. Priroda ovih uticaja je uglavnom muzička i koncepcijska koje su jasno identifikovane kao i razmatrane u ovoj studiji, a baziraju se na raznim publikovanim materijalima i intervjuima ne samo od strane Scelsija već i od strane Šenberga i Radjara. Materijali o Scelsiju se i dalje istražuju i analiziraju u cilju postavljanja ovog kompozitora i njegovog umetničkog dostignuća u odgovarajući istorijski, kulturni i muzički kontekst. U cilju rekonstruisanja kao i pojašnjenja Scelsijeve vizije muzike i umetnosti uopšte, bitni koncepti kao što su fenomen treće dimenzije izražene kroz višedimenzionalne slojeve zvuka, različite progresije melodija tonskih boja predstavljenih kroz Klangfarben-melodiju, kao i fascinacija moći zvuka u kojoj kompozitor pokušava da jasno identifikuje razliku između značenja tona i značenja note, samo su neka od pitanja koja će ovaj rad pokušati da razmotri i analizira. Kao eho ovakvog pristupa shvatanju muzike, poseban osvrt će se napraviti na delu The Third Dimension za dve violine i dva glasa izvođača od strane kompozitora Ivana Elezovića, posvećenom Giacinto Scelsi-ju i njegovom specifičnom pristupu. Budući da je tokom svog života bio praktično nepoznat, Scelsi pripada grupi kompozitora iz prethodnog veka čiji jedinstveni kompozitorski pristup i radikalni doprinos muzičkoj umetnosti još uvek nisu poznati. Jedan od ciljeva ove studije je podizanje svesti o Scelsiju i njegovoj muzici u nadi da će značaj postojanja ovog kompozitora i njegovog dela pronaći korisniju primenu u našem opštem znanju i muzičkom obrazovanju.

---

Ponedeljak, 08.06.2026. u 14:15, Online
Laurent Mazliak, Sorbonne Université, Paris
TITLE MUSICAL TEMPERAMENT REVISITED. THE FIRST MOVEMENT OF THE SONATA FOR SOLO VIOLA BY GYORGY LIGETI (1994)
The question of temperament, the way in which keyboard instruments are tuned, has permeated western music for centuries. My talk will briefly consider basic aspects of this question and present the highly original way in which the composer Ligeti has exploited it in a contemporary composition for viola. Generally, temperament is related to the question of tuning of keyboard instruments (piano, harpsichord and so on). But Ligeti exploited this fundamental musical aspect with a string instrument, viola, in order to give his music a similarity with some characteristics of folk music. Ligeti, as mentions Beffa in his text published in 2024 in the SANU volume, was very interested in mathematics (or science more generally) as a source of inspiration but not as a way of building a composition tool. I think that this piece of music is a perfect illustration of this point. The interpreter is not required at all to have a scientific understanding of the pitch deviations used by Ligeti in his movement and this is what fascinates in itt. Despite of the highly intellectual construction behind it, one may absolutely believe to face a real folk tune transmitted by oral tradition.

---

Ponedeljak, 15.06.2026. u 14:15, sala 301f, MISANU, Kneza Mihaila 36 i Online
Ognjen Rakčević, Fakultet dramskih umetnosti u Beogradu
MATEMATIKA I MUZIKA U ŠAHOVSKOM UNIVERZUMU SVETOZARA GLIGORIĆA
Predavanje u svoj centar stavlja različite mogućnosti predstavljanja lika i dela našeg velikog srpskog šahiste Svetozara Gligorića i njegov doprinos svetskom šahu i muzici prikazanog u doktorskom umetničkom projektu „Mar del Plata – kraljeva indijska varijanta“. Smisao umetničkog istraživanja i rada na doktorskom umetničkom projektu jeste pokušaj otkrivanja koraka ka originalnijem tipu produkcije dokumentarnog filma, koji nove tehnologije stavlja prvenstveno u službu nadogradnje virtuelnog života osnovne ideje. Novo vreme donosi i nove potrebe, kao i nov način konzumiranja sadržaja. U njemu je sve teže zainteresovati gledaoca da prati sadržaj. Cilj i svrha umetničko-istraživačkog rada jeste stvaranje novih komunikacijskih kanala i kreiranje nove uloge dokumentarnog filma, ali i sagledavanje mogućih oblika stvaranje novog, savremenog produkcijskog modela. Namera jeste da film nadraste svoj prvobitni oblik i koautorstvom onih koji, prihvatajući temu, naknadnim izborom dodatnog materijala učestvuju u stvaranju novog živog virtualnog oblika koji se menja i raste. Tako su, u verziji filma na internet sajtu, jasno određene fusnote koje predviđaju mogućnost da gledalac četiri puta, tokom gledanja filma, otkriva dodatne delove koji nisu ušli u glavni tok filma.

---

Predavanja su namenjena širokom krugu slušalaca, uključujući studente redovnih i doktorskih studija. Održavaju se ponedeljkom sa početkom u 14:15 sati u sali 301f na trećem spratu zgrade Matematičkog instituta SANU, Knez Mihailova 36.

---